Gdyby nie św. Franciszek… parę słów o jasełkach

Przedstawienia bożonarodzeniowe to element nierozerwalnie związany z tymi Świętami, które obchodzimy od 354 r. Sama data - 24 grudnia – ma związek ze starożytnymi pogańskimi świętami narodzenia światła, których połączenie z chrześcijaństwem przypisuje się św. Augustynowi. To dzięki niemu świętujemy narodzenie Stwórcy światła.

Scenariusze jasełek opierane są oczywiście na ewangelicznych przekazach o historii narodzin Zbawiciela. Charakterystyczne dla szopek obrazy znaleziono już  w rzymskich katakumbach. Maryja z Dzieciątkiem, pokłon Trzech Króli , a także malutki Jezus w żłobku, a obok niego wół i osioł -  takie sceny zdobią też sarkofagi pochodzące z czasów pierwszych chrześcijan. Co ciekawe, ani wołu ani osła nie wymieniają Ewangelie, za to w księdze proroka Izajasza czytamy: „Wół zna swego pana a osiołek żłób swego właściciela” (Iz 1, 3). Jak zatem człowiek może nie rozpoznać swojego Boga?

Na pomysł stworzenia przedstawienia opowiadającego początki życia Jezusa wpadł w XIII w. św. Franciszka z Asyżu. On także zbudował pierwszą szopkę, w której nie mogło zabraknąć ukochanych przez niego braci mniejszych (zwierząt). Za pośrednictwem zakonu Franciszkanów jasełka w drugiej połowie XV w. dotarły do Polski.

Okres wystawiania przedstawień jasełkowych, przygotowanych według różnorodnych scenariuszy, rozpoczyna się w drugim dniu  Świąt Bożego Narodzenia (wspomnienie św. Szczepana). Trzeba o tym pamiętać i w okresie Adwentu przygotowywać raczej przedstawienia dotyczące oczekiwania na przyjście Pana, a nie opowiadające już o samym Jego narodzeniu.

Słowo „jasełka” etymologicznie wywodzi się od określenia „jasła” oznaczającego żłób. Zatem jasełka to przedstawienie, w którym centralne miejsce zajmuje żłóbek utożsamiany z istotą tajemnicy Bożego Narodzenia – przyjściem Boga na ziemię w kruchej ludzkiej postaci dziecka. Pamiętajmy o tym wybierając scenariusz kolejnych jasełek.

 

16 sierpnia 2015

Adam Szafraniec

Zajmuje się twórczością dla dzieci i dorosłych. Założyciel wydawnictwa Biała Łódka, autor powieści dla dzieci, tekstów piosenek, pomocy dydaktycznych, współautor muzyki.